مطالب ومشتمل بر شرح عناوين و اصطلاحات و مبادى غير داخله در مباحث باشد تا مر فهم وحفظ را آسانتر و ذهن را قوه درك قواعد و مطالب بيشتر شود و از اين باب اين مختصر را خلاصه التلخيص نام نهادم اينك مجدداً براى تيمن و تبرك و استتمام و انجام به‌نام خداوند كريم به بسم اللَّه الرحمن الرحيم آغاز مىكنم . و در ستايش او بر بهترين كلام كه خود انشاء فرموده است كه الحمد للَّه‌رب العالمين است افتتاح مىنمايم و براى استعانت و استمداد و توفيق از حضرتش زبانرا بصلوة بر محمد و آل طاهرين او چنان كه دستور اوست گويا مىگردانم پس مىگويم . اجمالٌ و مقدمةٌ : اعراب چيست ؟ بدانكه اين علم را علم اعراب مىنامند . تفصيلٌ : اعراب عبارت است از حركتى كه در آخر كلمه پيدا مىشود از حركات چهارگانه كه آن ، فتح است و ضم و كسر و سكون ؛ خواه با تنوين باشد يعنى نون ساكنى كه در تلفظ فقط پيدا مىشود نه در كتابت چون حسنٌ حسناً و حسنٍ و خواه بى تنوين چون الحسنُ و الحسنَ و الحسنِ . قيد آخر كلمه براى احتراز است از حركاتى كه عارض مىشود اوّل و وسط كلمات را كه موجب تغير هيأت آنها مىشود كه بحث آنها مخصوص علم صرف است . اين گونه حركات را اعراب نگويند بلكه آنها حركات هيئت باشند .